KOAH ve Pulmoner Rehabilitasyon

05.06.2020

KOAH ve Pulmoner Rehabilitasyon

KOAH Mekanizması

KOAH hastalığı ile birlikte akciğerlerde birçok farklı hasar meydana gelmektedir. KOAH hastalığı ilerledikçe havayolları kalıcı olarak daralmaya başlar. Havayollarının daralması ile birlikte akciğerlerde bulunan hava tam olarak dışarı atılamaz. Böylece akciğerlerde hava hapsi gerçekleşir. Büyük havayollarının daralması solunum fonksiyon testi ölçümlerinden “Birinci saniye zorlu ekspirasyon volümü” (FEV1) ile belirlenir. FEV1 değeri KOAH hastalığının derecelendirilmesinde kullanılmaktadır. Yani 1 saniye boyunca verdiğiniz hava miktarı havayollarının ne kadar daraldığını göstermektedir.

KOAH hastalarındaki nefes darlığının bir nedeni de bu hava hapsinin olmasıdır. Havayolunun daralmış olması hastaların nefesini tam olarak boşaltamamasına neden olur. Bu durumda içerde havanın kalması nefes darlığı hissedilmesinin nedenlerinden bir tanesidir.

KOAH hastalığı ile alveol denilen hava keseciklerinin yapısı bozulmaktadır. Alveollerin yapısının bozulması akciğerlerde bulunan oksijenin kana karışması azalmaktadır. Böylelikle kanda bulunan oksijen miktarı azalmakta, dokuların oksijen ihtiyacı tam olarak karşılanmamaktadır.

KOAH ile birlikte vücutta sistemik inflamasyon gelişmektedir. Bu inflamasyon ve diğer nedenlere bağlı olarak vücutta malnütrisyona neden olmaktadır. Malnütrisyona hareket kısıtlılığının eklenmesi, vücutta kas kaybına neden olmaktadır. Kas kaybı nedeni ile hareket daha da kısıtlanacaktır. Hareket kısıtlandıkça anksiyete ve depresyon artacak. Bu durum bir kısır döngüye dönüşüp hastanın hareket kabiliyetini minimuma indirecektir.

Peki Pulmoner Rehabilitasyon İle Ne Yapılabilir?

Değerlendirme

Öncelikle solunum fizyoterapisti hastayı değerlendirilir. İlk olarak ayrıntılı anamnez alınır. Kandaki oksijen miktarının takibinden, fonksiyonel egzersiz kapasitesinin belirlenmesi için 6 Dakika Yürüme Testi gibi birçok farklı durum değerlendirilir. Bu değerlendirmelerin doğrultusunda hastalara en uygun Pulmoner rehabilitasyon programı hazırlanır. Hasta değerlendirilmesi ne kadar iyiyse, hazırlanan her programın başarıya ulaşma ihtimali o kadar fazladır. 

Solunum Egzersizleri ve Havayolu Temizleme Teknikleri

Değerlendirmeden sonra hastalığın evresi ve hastanın durumuna göre öncelikler belirlenir. Hastalara solunum fizyoterapisi uygulanarak solunum kontörlü ve solunum egzersizleri gösterilir. Oksijenasyonun artırılması temel hedeflerden bir tanesidir. Gerekirse ilave oksijen desteği kullanılabilir. Sekresyon (balgam) miktarına göre hastalara havayolu temizleme teknikleri gösterilerek sekresyonu daha rahat çıkartmaları sağlanmalıdır.

Aerobik Egzersiz Eğitimi

Pulmoner rehabilitasyonun en temel bileşenlerinden olan aerobik egzersiz eğitimi mutlaka programa dahil edilmelidir. Aerobik egzersiz eğitimi için öncelikle egzersizin tipi belirlenmelidir. Büyük kas gruplarına yönelik, hastanın bulunduğu ortama göre yapabileceği en uygun aerobik egzersiz tipi seçilmelidir. Seçilen bu aerobik egzersizin belirli bir şiddette yapılması gerekmektedir. Egzersiz şiddetinin seviyesinin belirlenmesinde kullanılan en güvenilir yöntem kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET)’dir. KPET ile tüketilen maksimum oksijen değerine göre egzersizin şiddeti hesaplanır. Böyle bir imkan yoksa maksimum kalp hızı ve algılanan zorluk derecesine göre egzersizin şiddeti belirlenebilir. Egzersizin süresi olarak 20-60 dakika arası değişkenlik gösterebilir. Hastaların durumuna göre başlangıç süreleri daha düşük olabilir. Zamanla egzersiz süresi artacaktır. Egzersizlerin öncesinde ve sonrasında mutlaka ısınma (5-10 dk) ve soğuma egzersizleri (5-10 dk) mutlaka yapılmalıdır. Sıklık olarak haftada 3-5 gün yapılmalıdır.

Aerobik egzersiz eğitiminin yararlarından bazıları:

  • Nefes darlığında azalma
  • Solunum iş yükünde azalma
  • Egzersiz kapasitesinde artma
  • Egzersiz oksijen tüketiminde azalma
  • Kan basıncında düzeltme
  • Kan laktat düzeyinde azalma
  • Yaşam kalitesinde artma
  • Sağlık kuruluşlarına başvuruda azalma
  • Kaygı ve depresyonu azalma
Bunlar gibi daha birçok yararı olduğu için aerobik egzersiz, Pulmoner rehabilitasyonun en önemli bileşenlerindendir.

Kas Kuvvet Eğitimi

Aerobik egzersizlere ilave olarak kas kuvvet eğitimi verilmelidir. Büyük kas gruplarına yönelik hastanın kaldırabildiği 1 maksimum tekrara göre ağırlık hesaplanır. 1-3 set, 8 tekrar haftada 3-5 gün yapılmalıdır. Serbest ağırlık veya direnç bantları kullanılabilir. Ayrıca Nöromüsküler elektrik stimülasyonu (NMES) uygulamaları kas kuvvetine büyük katkı sağlamaktadır.

Solunum Kas Kuvvet Eğitimi

Solunum kas kuvvetinde azalma olan hastalarda solunum kas eğitimi ile solunum kas kuvvetinin artırılması gerekmektedir. Bunun için öncelikle maksimum inspiratuar basınç (MİP) ölçümü yapılmalıdır. MİP değerine göre İMT threshold cihazı ayarlanır ve 8 hafta boyunca, haftada en az 5 gün, günde 15’er dakikadan 30 dakika çalışılması gerekmektedir.

Beslenme

KOAH hastalığında sistemik inflamasyon, hareketsizlik gibi nedenlerle kilo kaybı olmaktadır. Bu kilo kaybı genellikle yağsız beden kütlesindendir. Bu durum ciddi kas kaybı ile hastanın sağlık durumunu bozmakta ve yaşam süresini kısaltmaktadır. Kas kaybı, solunum kasları da etkileyecek ve solunumun bozulmasına neden olacaktır. Ayrıca artan enerji harcaması nedeni ile KOAH hastalarında beslenmeye çok dikkat edilmelidir. Diyetisyen kontrolünde gerekli diyet düzenlemeleri mutlaka yapılmalıdır.

Psikolojik Destek

Kronik solunum sistemi hastalarında depresyon ve anksiyete sık karşılaşılan bir durumdur. KOAH hastaların yaklaşık yarısında ilave psikolojik tanı bulunmaktadır. Hastaların günlük yaşam aktivitelerini yerine getirememesi, nefes darlığı, başkalarına muhtaç olma hissi, sosyal yaşantının kısıtlanması gibi durumlar hastaları depresyona yöneltmektedir. Depresyonda olan hastaların, pulmoner rehabilitasyon programından fayda sağlama ihtimali çok azdır. Bu tarz hastaların düzenli olarak psikolojik destek almaları gerekmektedir.

Sonuç

Sonuç olarak KOAH hastalarında kalıcı akciğer hasarlarının tamamen düzelmesi mümkün değildir. Fakat pulmoner rehabilitasyon programları ile;

  • Vücut kondisyonunu gelişir,
  • Yaşam kalitesini artar,
  • Solunum egzersizleri nefes darlığı ile baş etmeyi öğrenir, vücut oksijenlenmesi artar
  • Sekresyonları çıkarıp havayolunun temizliğini sağlar
  • Hastaye başvuruları azalır
  • Hasta eğitimi ile hastalıkla nasılyaşayabileceğini öğrenir.

 

 

            

 

SOSYAL MEDYA
SOLUNUM FİZYOTERAPİSTİ İstanbul / Türkiye 0553 321 8117 - bilgi@solunumfizyoterapisti.com